لیست تمام داروهای دوقطبی | معرفی ۲۵ داروی مورد استفاده برای دو قطبی

این مقاله یک فهرست دارویی است، نه یک نسخه درمانی قطعی. اینکه کدام دارو برای یک فرد مناسب است، مستقیما به نوع دوقطبی (نوع یک یا دو)، فاز فعلی بیماری، سابقه دوره‌های مانیا یا افسردگی، سایر بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای همزمان بستگی دارد. بررسی‌های آماری نشان می‌دهد که اختلال دوقطبی حدود ۱ تا ۲ درصد از جمعیت جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهد، اما متأسفانه گاهی تشخیص دقیق و شروع داروی مناسب تا ۱۰ سال به تعویق می‌افتد.

لیست داروهای دوقطبی در یک نگاه

پیش از آنکه وارد جزئیات و تفاوت‌های بالینی هر دارو شویم، دسته‌بندی کلی این داروها به درک بهتر مسیر درمان کمک می‌کند. جدول زیر یک نمای کلی از مهم‌ترین گزینه‌های دارویی است که در سراسر جهان برای مدیریت این اختلال تجویز می‌شوند.

در واقع، سازمان‌های معتبری مانند CANMAT و ISBD از داروهایی مثل لیتیوم، کوئتیاپین، دیوالپروکس و کاریپرازین در گزینه‌های دارویی مانیا نام می‌برند. در مقابل، برای افسردگی دوقطبی، داروهایی مانند لوراسیدون، لیتیوم و لاموتریژین جایگاه ویژه‌ای در این راهنماهای بالینی دارند.

داروهای خوراکی و قرصی دوقطبی

این گروه بزرگ‌ترین بخش از درمان‌های دارویی را تشکیل می‌دهد، اما مکانیسم اثر تمامی آن‌ها یکسان نیست. به‌جای ارائه یک لیست طولانی و بدون ساختار، این داروها بر اساس خانواده دارویی و عملکردشان در سیستم عصبی تفکیک شده‌اند تا تفاوت‌های ظریف بالینی آن‌ها مشخص شود.

قرص‌های تثبیت‌کننده خلق برای دوقطبی

تثبیت‌کننده‌های خلق (Mood Stabilizers) پایه و اساس حیاتی در دارودرمانی اختلال دوقطبی محسوب می‌شوند. هدف این داروها جلوگیری از نوسانات شدید خلقی و نگه داشتن فرد در یک وضعیت پایدار و عملکردی است.

لیتیوم (Lithium)

لیتیوم یکی از قدیمی‌ترین و اثبات‌شده‌ترین تثبیت‌کننده‌های خلق در جهان است. این دارو به‌طور گسترده برای کنترل دوره‌های مانیا و همچنین درمان نگهدارنده و طولانی‌مدت استفاده می‌شود. راهنمای بالینی NICE در انگلستان، لیتیوم را به‌عنوان گزینه خط اول برای درمان دارویی بلندمدت دوقطبی معرفی می‌کند؛ هرچند مصرف آن نیازمند پایش منظم سطح خونی و عملکرد تیروئید و کلیه است.

والپروات و دیوالپروکس (Valproate / Divalproex)

والپروات سدیم و دیوالپروکس نیز از تثبیت‌کننده‌های خلق بسیار مؤثر هستند که بیشتر در کنترل مانیا و فاز نگهدارنده تجویز می‌شوند. با این حال، مصرف این دارو در زنان در سنین باروری نیازمند احتیاط بسیار زیاد است؛ زیرا هشدارهای جدی در زمینه بارداری و تأثیر بر رشد جنین به همراه دارد.

لاموتریژین (Lamotrigine)

لاموتریژین را نباید صرفا کنار سایر تثبیت‌کننده‌ها گذاشت و تصور کرد برای همه فازهای دوقطبی یکسان عمل می‌کند. این دارو در پیشگیری از دوره‌های خلقی، به‌ویژه قطب افسردگی بسیار موفق است. در واقع، راهنمای NICE صراحتا توصیه می‌کند که از لاموتریژین برای درمان دوره حاد مانیا استفاده نشود.

کاربامازپین (Carbamazepine)

کاربامازپین در اصل یک داروی ضدتشنج است که کاربرد مهمی در تثبیت خلق پیدا کرده است. این دارو معمولا در بعضی از بیماران دوقطبی که به سایر درمان‌ها پاسخ کافی نداده‌اند، مورد استفاده قرار می‌گیرد و انتخاب اول و عمومی برای همه بیماران نیست.

قرص‌های آنتی‌سایکوتیک مورد استفاده در دوقطبی

داروهای ضدروان‌پریشی یا آنتی‌سایکوتیک‌ها، برخلاف نامشان، فقط برای روان‌پریشی استفاده نمی‌شوند. این داروها امروزه نقش بسیار پررنگی در تثبیت خلق، کنترل سریع مانیا و حتی درمان افسردگی دوقطبی دارند. در ادامه، لیست جامعی از این داروها بررسی می‌شود.

کوئتیاپین (Quetiapine)

کوئتیاپین یک آنتی‌سایکوتیک آتیپیک است که کاربرد بسیار وسیعی در اختلال دوقطبی دارد. این دارو هم برای کنترل مانیا و هم برای درمان افسردگی دوقطبی و فاز نگهدارنده توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) تأیید شده است و به‌دلیل اثرات آرام‌بخشی، به تنظیم خواب بیمار نیز کمک می‌کند.

اولانزاپین (Olanzapine)

اولانزاپین دارویی قدرتمند برای کنترل سریع علائم مانیا و بی‌قراری‌های شدید است. این دارو کاربرد رسمی در دوقطبی دارد و می‌تواند در فاز نگهدارنده نیز مؤثر باشد، اما پزشکان همواره تغییرات متابولیک و افزایش وزن مرتبط با آن را پایش می‌کنند.

ریسپریدون (Risperidone)

ریسپریدون بیشتر در فاز مانیای حاد و دوره‌های مختلط (Mixed Episodes) دوقطبی مطرح است. این دارو با کنترل سریع افکار مسابقه‌ای و تحریک‌پذیری، به بازگشت ثبات خلقی کمک می‌کند و مصرف آن در این اختلال کاملا تأیید شده است.

آریپیپرازول (Aripiprazole)

آریپیپرازول یک آنتی‌سایکوتیک با مکانیسم اثری متفاوت (تنظیم‌کننده نسبی دوپامین) است. این دارو به‌طور گسترده در درمان مانیا و فاز نگهدارنده کاربرد دارد و معمولا عوارض متابولیک کمتری نسبت به برخی داروهای هم‌خانواده خود نشان می‌دهد.

آسناپین (Asenapine)

آسناپین به‌شکل قرص‌های زیرزبانی تولید می‌شود و برای درمان دوره‌های حاد مانیا یا دوره‌های مختلط در دوقطبی نوع یک کاربرد دارد. جذب سریع آن از طریق مخاط دهان، به کنترل زودتر علائم کمک می‌کند.

کاریپرازین (Cariprazine)

کاریپرازین یکی از گزینه‌های دارویی نسبتا جدیدتر است. FDA کاربرد این دارو را هم برای مانیا و حالت مختلط در دوقطبی نوع یک، و هم برای دوره‌های افسردگی دوقطبی تأیید کرده است که نشان‌دهنده طیف اثر گسترده آن است.

لوراسیدون (Lurasidone)

لوراسیدون به‌طور خاص برای درمان دوره‌های افسردگی در اختلال دوقطبی (Bipolar Depression) تأیید شده است. این دارو بدون ایجاد تغییرات شدید وزنی، به بهبود خلق کمک می‌کند و معمولا باید همراه با غذا مصرف شود تا جذب کاملی داشته باشد.

لومیتپرون (Lumateperone / Caplyta)

لومیتپرون از داروهای جدیدی است که به لیست درمان‌ها اضافه شده است. FDA اثربخشی این دارو را برای دوره‌های افسردگی مرتبط با دوقطبی نوع یک و دوقطبی نوع دو بررسی و تأیید کرده است، که آن را به گزینه‌ای مهم برای فاز افسردگی تبدیل می‌کند.

پالیپریدون (Paliperidone)

پالیپریدون، که متابولیت فعال ریسپریدون است، در برخی کشورها برای اختلال اسکیزوافکتیو و شرایط مرتبط با نوسانات خلقی و سایکوز استفاده می‌شود. کاربرد آن در دوقطبی، بسته به شرایط بیمار و صلاحدید پزشک، بیشتر در فاز مانیا مطرح است.

زیپراسیدون (Ziprasidone)

زیپراسیدون در درمان دوره‌های حاد مانیا و دوره‌های مختلط دوقطبی کاربرد دارد. این دارو کمترین تأثیر را روی افزایش وزن دارد، اما مصرف آن نیازمند بررسی دقیق نوار قلب (ECG) پیش از شروع درمان است.

هالوپریدول (Haloperidol)

هالوپریدول یک آنتی‌سایکوتیک تیپیک و قدیمی است. امروزه این دارو کمتر به‌عنوان درمان اصلی نگهدارنده استفاده می‌شود و کاربرد آن بیشتر محدود به کنترل اورژانسی و کوتاه‌مدت مانیای شدید در محیط بیمارستانی است.

کلرپرومازین (Chlorpromazine)

کلرپرومازین نیز از نسل اول داروهای ضدروان‌پریشی است. اگرچه در گذشته برای کنترل مانیا کاربرد داشت، اما امروزه با وجود داروهای نسل جدیدتر (آتیپیک‌ها)، استفاده از آن بسیار محدود و خاص شده است.

کلوزاپین (Clozapine)

کلوزاپین معمولا برای اختلالات خلقی مقاوم به درمان استفاده می‌شود. اگر یک بیمار دوقطبی به چندین خط درمانی پاسخ ندهد، پزشک ممکن است این دارو را با وجود نیاز به آزمایش‌های مداوم خون (برای بررسی گلبول‌های سفید)، به‌عنوان یک راهکار نجات‌بخش تجویز کند.

داروهای ترکیبی مخصوص افسردگی دوقطبی

درمان قطب افسردگی در بیماران دوقطبی پیچیدگی‌های خاص خود را دارد. گاهی داروسازان برای اثربخشی بهتر و کاهش خطر چرخش خلقی، دو ماده مؤثره را در یک فرآورده دارویی واحد ترکیب می‌کنند تا همزمان ثبات و بهبود خلق حاصل شود.

اولانزاپین + فلوکستین (Olanzapine/Fluoxetine – Symbyax)

این ترکیب دارویی را باید از سایر ضدافسردگی‌ها جدا کرد، زیرا یک فرآورده ترکیبی و هدفمند است. ترکیب ثابت اولانزاپین و فلوکستین، به‌طور ویژه برای دوره‌های افسردگی مرتبط با دوقطبی نوع یک کاربرد دارد. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) این ترکیب را با نام تجاری Symbyax تأیید کرده است تا بدون ایجاد خطر مانیای ناشی از ضدافسردگیِ تنها، به بیمار کمک کند.

داروهای ضدافسردگی که گاهی در دوقطبی استفاده می‌شوند

بسیاری از مراجعان در اینترنت به دنبال یک قرص برای دوقطبی می‌گردند تا افسردگی فلج‌کننده خود را درمان کنند. اما تجویز ضدافسردگی‌ها در این اختلال بسیار حساس است. این داروها ممکن است تحت نظر پزشک و الزاما همراه با داروهای تثبیت‌کننده خلقِ مناسب استفاده شوند.

برای درک بهتر این موضوع، فردی را تصور کنید که ماه‌ها درگیر افسردگی، بی‌انگیزگی و خواب‌آلودگی بوده است. او بدون مشورت با متخصص مجرب، شروع به مصرف یک ضدافسردگی ساده می‌کند. پس از دو هفته، نه‌تنها افسردگی او برطرف می‌شود، بلکه ناگهان احساس می‌کند اصلا نیازی به خواب ندارد، در یک هفته سه پروژه کاری نامرتبط را شروع می‌کند و با سرعتی غیرطبیعی صحبت می‌کند. این حالت، همان «چرخش به مانیا» است که نشان می‌دهد داروی ضدافسردگی بدون حضور تثبیت‌کننده خلق، تعادل مغز را به سمت قطب هیجانی پرتاب کرده است.

آمارها در روانپزشکی نشان می‌دهند که اگر بیماران دوقطبی تنها با ضدافسردگی درمان شوند، حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد آن‌ها ممکن است این چرخش خلقی خطرناک را تجربه کنند. نشانه‌هایی که مشخص می‌کند یک ضدافسردگی در حال ایجاد مانیا است عبارتند از:

• کاهش ناگهانی و شدید نیاز به خواب بدون احساس خستگی در طول روز.
• بروز افکار مسابقه‌ای و ناتوانی در متوقف کردن جریان سریع افکار.
• تحریک‌پذیری شدید و خشمگین شدن بر سر مسائل بسیار کوچک.
• انجام رفتارهای تکانشی مانند خریدهای بی‌رویه یا تصمیمات ناگهانی و بزرگ.

دکتر رابرت پست (Dr. Robert Post)، پژوهشگر و روانپزشک برجسته در حوزه اختلالات خلقی: «بزرگ‌ترین اشتباه در مدیریت افسردگی دوقطبی، درمان آن به عنوان یک افسردگی تک‌قطبی ساده است. مغز بیمار دوقطبی نیازمند لنگرگاهی برای ثبات است؛ بدون این لنگرگاه، هر داروی محرک خلقی می‌تواند طوفان جدیدی به پا کند.»

فلوکستین (Fluoxetine)

فلوکستین از دسته داروهای SSRI است. در دوقطبی، این دارو معمولا به‌تنهایی تجویز نمی‌شود، بلکه همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، در ترکیب با داروهایی مثل اولانزاپین یا در کنار یک تثبیت‌کننده خلق قدرتمند برای کنترل دوره‌های طولانی افسردگی به کار می‌رود.

سرترالین (Sertraline)

سرترالین نیز یکی دیگر از ضدافسردگی‌های رایج است. در صورت نیاز ضروری به مهار افسردگی عمیق در فرد دوقطبی، پزشک ممکن است سرترالین را با دوز کنترل‌شده و تنها در زمانی که بیمار از قبل با لیتیوم یا والپروات محافظت شده باشد، به برنامه درمانی اضافه کند.

بوپروپیون (Bupropion)

بوپروپیون مکانیسم متفاوتی نسبت به SSRIها دارد و روی نوراپی‌نفرین و دوپامین اثر می‌گذارد. برخی از مطالعات بالینی نشان می‌دهند که خطر القای مانیا توسط بوپروپیون، در مقایسه با سایر ضدافسردگی‌ها، در بیماران دوقطبی کمی پایین‌تر است، اما همچنان نیاز به احتیاط دارد.

ونلافاکسین (Venlafaxine)

ونلافاکسین یک داروی SNRI است که در افسردگی‌های مقاوم مؤثر است. با این حال، در اختلال دوقطبی، ونلافاکسین پتانسیل بالاتری برای ایجاد چرخش به مانیا دارد؛ به همین دلیل، انتخاب این دارو در دوقطبی نیازمند ارزیابی‌های بسیار دقیق و روزمره توسط روانپزشک است.

داروهای آرام‌بخش که گاهی کنار داروهای دوقطبی استفاده می‌شوند

درمان اصلی دوقطبی بر پایه تنظیم‌کننده‌های خلق استوار است، اما در روزهای ابتدایی درمان یا در طول دوره‌های حاد، مغز درگیر سطح بالایی از اضطراب و بی‌قراری است. در این شرایط، داروهای آرام‌بخش به‌عنوان یک پانسمان موقت وارد عمل می‌شوند.

لورازپام (Lorazepam)

لورازپام یک داروی ضد‌اضطراب و آرام‌بخش است که اثر نسبتا سریعی دارد. این دارو ممکن است برای کنترل کوتاه‌مدت بی‌قراری شدید حرکتی یا اضطراب فلج‌کننده در فاز مانیا تجویز شود، اما هرگز نقش یک Mood Stabilizer را ایفا نمی‌کند.

کلونازپام (Clonazepam)

کلونازپام نسبت به لورازپام نیمه‌عمر طولانی‌تری دارد. روانپزشکان گاهی در هفته‌های اول درمان، برای بهبود اختلال خواب شدید بیمار مانیایی، کلونازپام را تجویز می‌کنند تا زمانی که داروهای اصلی به سطح اثربخشی لازم در خون برسند.

دیازپام (Diazepam)

دیازپام نیز با شل کردن عضلات و ایجاد آرامش ذهنی، در شرایط اورژانسی و استرس‌های حاد استفاده می‌شود. توضیح این نکته ضروری است که مصرف این داروها به دلیل خطر وابستگی، محدود به بازه‌های زمانی کوتاه و تحت نظارت دقیق است.

داروهای مایع و خوراکی دوقطبی؛ همه داروها قرص نیستند

بسیاری از بیماران با بلعیدن قرص مشکل دارند یا در فازهای حاد بیماری از خوردن دارو امتناع می‌کنند. خبر خوب این است که اشکال دارویی متفاوتی از همان مواد مؤثره ساخته شده‌اند. این‌ها داروهای جدیدی نیستند، بلکه روش‌های مصرف متفاوتی برای افزایش پایبندی به درمان محسوب می‌شوند.

لیتیوم مایع

در برخی بازارها و سیستم‌های درمانی، لیتیوم به‌صورت محلول خوراکی (مانند Lithium citrate) در دسترس است. سازمان خدمات بهداشت ملی بریتانیا (NHS) نیز برای بیمارانی که با قرص‌ها سازگار نیستند، فرآورده‌هایی مانند Li-Liquid را به‌عنوان جایگزین استاندارد ذکر می‌کند.

محلول یا شربت والپروات

شربت یا محلول خوراکی والپروات سدیم گزینه بسیار مناسبی برای تنظیم دقیق دوز است. این شکل از دارو به‌ویژه زمانی که روانپزشک قصد دارد مقدار دارو را با تغییرات میلی‌گرمی و بسیار تدریجی افزایش دهد، کاربرد فراوانی پیدا می‌کند.

محلول خوراکی بعضی آنتی‌سایکوتیک‌ها

برخی از داروهای ضدروان‌پریشی نیز فرم مایع دارند. برای مثال، Risperidone oral solution و Aripiprazole oral solution تولید شده‌اند تا در شرایطی که بیمار در بلع دارو مقاومت فیزیکی نشان می‌دهد، فرآیند مصرف دارو تسهیل شود.

داروهای تزریقی و آمپول دوقطبی

زمانی که صحبت از جدیدترین درمان دوقطبی می‌شود، فرم‌های تزریقی طولانی‌اثر یکی از مهم‌ترین دستاوردها برای جلوگیری از عود بیماری هستند. این روش درمانی مخصوصا برای بیمارانی که مصرف روزانه دارو را فراموش می‌کنند، یک انقلاب محسوب می‌شود.

اگر شما یا یکی از نزدیکانتان با نوسانات مداوم خلقی دست‌وپنجه نرم می‌کنید و تنظیم برنامه‌های دارویی برایتان چالش‌برانگیز شده است، می‌توانید برای بررسی دقیق شرایط خود، فرم مشاوره زیر را پر کنید تا متخصصین ما در اسرع وقت شما را راهنمایی کنند.

آمپول‌های طولانی‌اثر یا Long-Acting Injection

این دسته از داروها به‌صورت تزریق عضلانی (معمولا هر دو هفته تا یک ماه یک‌بار) انجام می‌شوند و سطح دارو را در خون بیمار به‌طور پیوسته ثابت نگه می‌دارند.

آریپیپرازول تزریقی طولانی‌اثر

داروی Aripiprazole LAI یکی از گزینه‌های بسیار مؤثر است. شبکه درمان خلق و اضطراب کانادا (CANMAT) استفاده از فرم تزریقی طولانی‌اثر آریپیپرازول را در فاز درمان نگهدارنده دوقطبی، برای حفظ ثبات خلقی بیماران، کاملا مطرح و تأیید کرده است.

ریسپریدون تزریقی طولانی‌اثر

تزریق طولانی‌اثر ریسپریدون (Risperidone LAI) نیز در منابع معتبر از جمله CANMAT برای جلوگیری از بازگشت دوره‌های حاد، به‌ویژه در بیمارانی که سابقه عدم همکاری در مصرف قرص دارند، به‌عنوان یک استراتژی درمانی نگهدارنده معرفی شده است.

داروهای تزریقی برای کنترل کوتاه‌مدت مانیا و بی‌قراری شدید

گاهی شدت بی‌قراری، پرخاشگری یا توهمات در فاز مانیا به حدی است که بیمار به خود یا دیگران آسیب می‌رساند. در این محیط‌های بالینی خاص، داروهایی مانند Haloperidol IM (تزریق عضلانی) یا Olanzapine IM استفاده می‌شوند. این شکل مصرف نباید با «آمپول‌های ماهانه پیشگیری» اشتباه گرفته شود؛ بلکه فقط برای ایجاد آرامش اورژانسی است.

در مواجهه با فردی که دچار بی‌قراری شدید شده است، رعایت این مراحل اهمیت بالایی دارد:

1. حفظ ایمنی محیط و دور کردن اشیاء خطرناک از دسترس بیمار.
2. پرهیز از بحث، مجادله و تلاش برای اثبات غیرمنطقی بودن افکار او.
3. تماس فوری با اورژانس روانپزشکی یا انتقال ایمن به مراکز درمانی برای دریافت داروهای کنترل‌کننده کوتاه‌مدت.
4. پیگیری روانپزشکی پس از ترخیص برای تنظیم داروهای نگهدارنده (خوراکی یا تزریقی طولانی‌اثر).

آیا داروی خانگی برای دوقطبی وجود دارد؟

پاسخ مستقیم و علمی به این سؤال این است: خیر؛ چیزی به نام داروی خانگی تأییدشده برای کنترل اختلال دوقطبی وجود ندارد. نوسانات دوقطبی ریشه در تغییرات پیچیده انتقال‌دهنده‌های عصبی و ساختار شبکه‌های مغزی دارند که با دمنوش‌ها یا راهکارهای خانگی قابل درمان نیستند.

دکتر ادوارد ویتا (Dr. Eduard Vieta)، استاد روانپزشکی و محقق برجسته دوقطبی در اروپا: «یکی از تراژیک‌ترین الگوهایی که در کلینیک می‌بینیم، بیمارانی هستند که پس از رسیدن به ثبات، داروهای خود را به امید جایگزین کردن آن‌ها با درمان‌های طبیعی قطع می‌کنند. دوقطبی یک بیماری بیولوژیک است و قطع داروی اصلی همیشه به بازگشت شدیدتر علائم ختم می‌شود.»

مکمل‌هایی که گاهی به اشتباه «داروی خانگی دوقطبی» نامیده می‌شوند

گاهی در فضای وب مطالبی درباره مصرف امگا ۳، منیزیم یا مکمل‌های تنظیم خلق دیده می‌شود. باید توجه داشت که این مواد تنها می‌توانند به‌عنوان حمایت‌کننده سلامت عمومی مغز عمل کنند. آن‌ها «مکمل» هستند، نه جایگزینی برای داروهای تجویزی روانپزشک که از آسیب‌های نورونال در هنگام دوره‌های مانیا جلوگیری می‌کنند.

داروهای سنتی و گیاهی برای دوقطبی

تمایل به استفاده از داروهای گیاهی کاملا قابل درک است، زیرا کلمه «گیاهی» در ذهن ما تداعی‌گر «بی‌خطر بودن» است. اما در اختلال دوقطبی، مصرف خودسرانه گیاهان دارویی نه‌تنها مؤثر نیست، بلکه گاهی می‌تواند تداخلات مرگباری با داروهای اصلی ایجاد کند.

برای مثال، فردی را تصور کنید که برای کنترل افسردگی خود از مکمل‌های حاوی گل راعی استفاده می‌کند، در حالی که همزمان داروی ضدافسردگی یا آنتی‌سایکوتیک مصرف می‌کند. او ناگهان دچار تب، لرزش عضلانی، گیجی شدید و تپش قلب می‌شود. این وضعیت که به آن «سندرم سروتونین» می‌گویند، نشان می‌دهد که طبیعی بودن یک ماده هرگز به معنای بی‌خطر بودن ترکیب آن با داروهای شیمیایی نیست.

گل راعی یا St. John’s Wort

این گیاه شهرت زیادی برای درمان افسردگی‌های خفیف فصلی دارد. اما نباید آن را به‌عنوان داروی افسردگی دوقطبی مصرف کرد. راهنمای NICE صراحتا می‌گوید شواهدی برای اثربخشی گل راعی در افسردگی دوقطبی وجود ندارد و درباره تداخلات شدید دارویی آن با تثبیت‌کننده‌های خلق هشدار جدی داده است.

سنبل‌الطیب (Valerian)

سنبل‌الطیب در طب سنتی گاهی برای بهبود کیفیت خواب و کاهش اضطراب استفاده می‌شود. با این حال، شواهد علمی برای اینکه این گیاه بتواند به‌عنوان یک داروی مستقل برای کنترل دوقطبی عمل کند، وجود ندارد. NICE نیز شواهد مربوط به اثربخشی آن را بسیار محدود ارزیابی می‌کند.

SAMe؛ مکملی که برای بیمار دوقطبی حتی می‌تواند مشکل‌ساز شود

ماده SAMe (اس-آدنوزیل متیونین) مکملی است که برای برخی مشکلات مفصلی یا افسردگی‌های تک‌قطبی مصرف می‌شود. با این حال، مرکز ملی سلامت مکمل و یکپارچه آمریکا (NCCIH) هشدار می‌دهد که افراد مبتلا به دوقطبی نباید SAMe را برای علائم افسردگی بدون نظارت مستقیم پزشک مصرف کنند، زیرا این ماده پتانسیل بالایی برای تحریک فاز مانیا دارد.

داروهایی که اسمشان کنار دوقطبی دیده می‌شود اما داروی توصیه‌شده دوقطبی نیستند

با جست‌وجو در انجمن‌های اینترنتی یا مقالات قدیمی، ممکن است نام برخی داروها را در کنار اختلال دوقطبی ببینید. علم روانپزشکی دائما در حال به‌روزرسانی است و برخی داروهایی که در گذشته امتحان شده‌اند، امروزه از پروتکل‌های اصلی خارج شده‌اند.

گاباپنتین (Gabapentin)

گاباپنتین دارویی است که دردهای عصبی و گاهی اضطراب را کاهش می‌دهد. ممکن است نام آن را در فروم‌ها ببینید، اما طبق آخرین پروتکل‌های NICE، توصیه می‌شود که از گاباپنتین برای درمان اختلال دوقطبی استفاده نشود، زیرا شواهد قوی برای تثبیت خلق توسط آن وجود ندارد.

توپیرامات (Topiramate)

توپیرامات نیز یک ضدتشنج است که گاهی به‌خاطر عارضه کاهش وزن، مورد توجه بیماران قرار می‌گیرد. با این حال، راهنماهای بالینی مانند NICE صراحتا بیان می‌کنند که توپیرامات نباید به‌عنوان درمان استاندارد برای اختلال دوقطبی ارائه شود.

کدام داروی دوقطبی برای مانیا، افسردگی یا پیشگیری استفاده می‌شود؟

یکی از بزرگ‌ترین سردرگمی‌های بیماران این است که چرا دو نفر با تشخیص مشابه، داروهای کاملا متفاوتی مصرف می‌کنند. دلیل آن، تفاوت در فاز بیماری است. جدول زیر نشان می‌دهد که هر دارو دقیقا در کدام مرحله از بیماری بیشترین کاربرد را دارد.

اگر احساس می‌کنید مسیر درمانی فعلی شما پاسخگوی نیازهای روانی‌تان نیست و به دنبال بهترین دکتر دوقطبی در تهران برای یک ارزیابی دقیق، علمی و همه‌جانبه هستید، می‌توانید با کلیک بر روی بنر زیر، نوبت ویزیت خود را ثبت کنید تا نقشه درمانی مناسب شما طراحی شود.

همان‌طور که مشاهده می‌کنید، دارویی مانند لاموتریژین برای قطب افسردگی بسیار مفید است اما در زمان شعله‌ور شدن مانیا کاربردی ندارد؛ در حالی که لیتیوم و کوئتیاپین پوشش وسیع‌تری دارند. تشخیص ترکیب درست این داروها، هنری است که بر پایه دانش روانپزشکی و درک شرایط منحصربه‌فرد هر بیمار بنا می‌شود.