قرص برای دو قطبی | 10 قرص برای اختلال دوقطبی

لیتیوم: مؤثرترین قرص برای کنترل نوسانات خلقی در اختلال دوقطبی

لیتیوم، به‌ عنوان یک تثبیت‌ کننده خلقی، از دهه 1970 میلادی برای درمان اختلال دوقطبی مورد استفاده قرار گرفته است. این دارو با تنظیم انتقال‌ دهنده‌های عصبی مانند سروتونین و دوپامین، نوسانات خلقی را کاهش می‌دهد. طبق تحقیقات سال 2021، لیتیوم همچنان مؤثرترین گزینه برای پیشگیری از اپیزودهای مانیا (شیدایی) و کاهش خطر خودکشی در بیماران دوقطبی می‌باشد. این دارو در فاز مانیا و افسردگی اثر بخشی قابل ‌توجهی دارد؛ اما تأثیر آن در فاز افسردگی ممکن است کمتر بروز کند.

عوارض جانبی لیتیوم شامل تشنگی، لرزش دست و افزایش وزن است. به دلیل تأثیر بر کلیه‌ها و تیروئید، پایش منظم سطح خونی دارو و انجام تست‌های کلیوی ضرورت دارد. تداخلات دارویی لیتیوم، با داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی مانند ایبوپروفن می‌تواند خطرناک باشد. همچنین بیماران باید از مصرف نمک زیاد یا کم پرهیز نمایند؛ زیرا بهم خوردن تعادل سدیم در بدن، بر سطح لیتیوم تأثیر می‌گذارد. ^{About lithium – NHS}

لاموتریژین: قرص مناسب برای فاز افسردگی دوقطبی

لاموتریژین یکی از پرکاربردترین تثبیت‌ کننده‌های خلقی، به ‌ویژه در فاز افسردگی اختلال دوقطبی می‌باشد؛ که اثر بخشی بالایی از خود نشان می دهد. این دارو با تنظیم فعالیت گلوتامات در مغز، خلق پایین را بهبود می‌بخشد. بر اساس تحقیقات انجام شده، لاموتریژین در مقایسه با سایر تثبیت‌ کننده‌ها، عوارض شناختی کمتری ایجاد می‌کند.

خطر اصلی لاموتریژین، راش پوستی جدی مانند سندرم استیونز جانسون (واکنش شدید پوستی به دارو یا عفونت) می‌باشد؛ که با افزایش تدریجی دوز دارو، قابل‌ پیشگیری است. این دارو برای بیمارانی که فاز افسردگی غالب دارند یا به لیتیوم پاسخ نمی‌دهند، گزینه‌ی مناسبی می‌باشد. با این حال، این دارو برای زنان باردار یا افرادی با سابقه حساسیت پوستی باید با احتیاط تجویز شود. ^{Lamotrigine: Uses & Side Effects}

والپروات سدیم: قرصی برای کنترل فاز مانیا در دوقطبی نوع 1

والپروات سدیم با افزایش سطح گابا در مغز، فعالیت عصبی بیش‌ فعال در فاز مانیا را کاهش می‌دهد؛ این دارو نه ‌تنها در درمان دوقطبی نوع 1، بلکه در صرع نیز کاربرد دارد. عوارض شایع شامل افزایش وزن، لرزش دست و در موارد نادر، سمیت کبدی است. سدیم والپروات در بیماران با مشکلات کبدی یا زنان باردار به دلیل خطر نقایص جنینی تجویز نمی‌گردد.

مطالعات حاکی از آن است که والپروات سدیم، در %70 بیماران دوقطبی نوع 1 مؤثر واقع گردیده است؛ با این حال پایش کبدی منظم ضرورت دارد. برای دسترسی به آخرین و جدیدترین دارو دوقطبی، با روان ‌پزشک مشورت کنید؛ تا بهترین گزینه درمانی برای شما تعیین گردد. ^{About sodium valproate – NHS}

کاربامازپین: تثبیت‌ کننده خلقی مناسب برای دوقطبی مقاوم

کاربامازپین با کاهش تحریک ‌پذیری نورون‌ها، نوسانات خلقی را در بیماران مقاوم به درمان کنترل می‌نماید. این دارو در مقایسه با لیتیوم و والپروات، عوارض متابولیک کمتری دارد؛ اما نیازمند پایش سطح خونی می‌باشد. از عوارض جدی می‌توان به کاهش گلبول‌های سفید و تداخلات دارویی با داروهای متابولیزه ‌شده توسط کبد (داروهایی که در کبد به شکل فعال یا غیر فعال تبدیل می‌شوند) اشاره کرد.

این دارو در زنان باردار و بیماران با مشکلات خونی با احتیاط تجویز می‌شود؛ طبق گفته متخصصان، کاربامازپین برای بیماران با دوقطبی مقاوم، گزینه‌ای مؤثر محسوب می‌شود. ^{Carbamazepine – StatPearls – NCBI Bookshelf}

آریپیپرازول: قرص ضد جنون نسل جدید برای کنترل مانیا

آریپیپرازول با تنظیم گیرنده‌های دوپامین و سروتونین، به ‌ویژه در فاز مانیا، اثر بخشی بالایی از خود هویدا می‌کند. این دارو در درمان دوقطبی و اسکیزوفرنی کاربرد دارد. از طرفی عوارض شایع این دارو، شامل بی ‌قراری، بی ‌خوابی و اختلال حرکتی است. با این حال، برخلاف وابستگی به داروهای بنزودیازپینی، آریپیپرازول اعتیادآور نیست. ^{Aripiprazole: Uses, Dosage, Side Effects, Warnings – Drugs.com}

کوئتیاپین: قرصی دو منظوره برای افسردگی و مانیا در دوقطبی

کوئتیاپین در هر دو فاز مانیا و افسردگی مؤثر می‌باشد؛ و به دلیل تأثیر بر خواب و اضطراب، گزینه‌ی محبوبی به شمار می‌رود. عوارض شایع این دارو، شامل افزایش وزن و خواب ‌آلودگی است؛ علاوه بر این، این دارو در بیماران با مشکلات متابولیک یا دیابت با احتیاط تجویز می‌گردد. طبق مطالعات منتشر شده، کوئتیاپین در %65 بیماران دوقطبی بهبود قابل ‌توجهی ایجاد کرده است. با این حال، تنظیم تدریجی دوز برای کاهش عوارض، امری ضروری و حائز اهمیت می‌باشد. ^{Quetiapine: Uses, Dosage, Side Effects, Warnings – Drugs.com}

اولانزاپین: داروی قوی برای اپیزودهای حاد مانیا

اولانزاپین به دلیل اثر سریع در بحران‌های مانیک، اغلب در شرایط حاد تجویز می‌گردد. اگر چه، این دارو در مقایسه با آریپیپرازول و کوئتیاپین، اثر بخشی قوی‌تری دارد؛ اما عوارض آن، شامل افزایش وزن شدید و مقاومت به انسولین محسوب می‌شوند. قطع ناگهانی اولانزاپین، می‌تواند باعث بازگشت علائم به شکل شدیدتر و مکررتر باشد. مطالعات نشان داد که اولانزاپین در %75 بیماران مانیک، مؤثر واقع می‌گردد. ^{Olanzapine (Zyprexa): Uses & Side Effects}

زیپراسیدون: قرصی سبک‌تر با عوارض متابولیک کمتر

زیپراسیدون با تنظیم گیرنده‌های دوپامین و سروتونین، فاز مانیا را کنترل کرده و از عود جلوگیری می‌کند. دوز توصیه ‌شده باید همراه غذا مصرف شود. با این حال، خطر طولانی شدن QT و آریتمی قلبی ناشی از دارو از عوارض جدی آن می‌باشد. این دارو نسبت به سایر ضد جنون‌ها خواب ‌آلودگی کمتری ایجاد می‌نماید. به گفته متخصصان، زیپراسیدون برای بیمارانی که به عوارض متابولیک حساس‌اند، گزینه‌ای مناسب است. ^{Ziprasidone: Uses, Interactions, Mechanism of Action | DrugBank Online}

لورازپام: قرص آرام ‌بخش کمکی برای فاز حاد مانیا

لورازپام به تنهایی درمان دوقطبی نیست؛ اما در فاز حاد مانیا برای کاهش بی ‌قراری و بهبود خواب، استفاده می‌گردد. همچنین، اثر آن سریع اما کوتاه‌ مدت است. خطر وابستگی به داروهای بنزودیازپینی مثل لورازیام با مصرف طولانی ‌مدت آن وجود دارد. مصرف لورازپام باید تحت نظارت دقیق باشد؛ و در صورت تثبیت علائم، به ‌تدریج قطع شود. این دارو در بیماران با سابقه سوء مصرف توصیه نمی‌گردد. ^{Lorazepam (oral route) – Side effects & dosage – Mayo Clinic}

ریسپریدون: قرصی پرکاربرد در درمان کوتاه‌ مدت مانیا

ریسپریدون با کاهش فعالیت دوپامین، افکار شتاب ‌زده را در دوقطبی نوع 1 و حتی در نوجوانان کنترل می‌کند. عارضه اصلی این دارو، افزایش پرولاکتین می‌باشد؛ که ممکن است بر قاعدگی تأثیر بگذارد. همچنین، ممکن است با مصرف ریسپریدون، ترشح شیر از پستان‌ها، در نوجوانان و خانم‌هایی که فرزند شیرخوار ندارند؛ مشاهده گردد. مصرف طولانی‌ مدت ریسپریدون می‌تواند باعث عوارض حرکتی نیز بشود. ^{Risperidone: Uses, Interactions, Mechanism of Action | DrugBank Online}

جدول مقایسه‌ای برخی قرص‌های دوقطبی

دارو	کاربرد اصلی	عوارض شایع
لیتیوم	تثبیت خلق، مانیا	تشنگی، افزایش وزن، لرزش
لاموتریژین	افسردگی دوقطبی	راش پوستی (جوش یا قرمزی ناگهانی و التهابی)، سردرد
والپروات	مانیا، دوقطبی نوع 1	افزایش وزن، سمیت کبدی (آسیب کبدی ناشی از دارو یا سموم)
آریپیپرازول	مانیا، تثبیت خلق	بی‌ قراری، بی ‌خوابی

مدیریت اختلال دوقطبی، نیازمند شناخت دقیق داروها و همکاری نزدیک با پزشک متخصص را می‌طلبد. انتخاب دارو برای دو قطبی به نوع علائم، شدت بیماری و شرایط فردی بیمار بستگی دارد. انواع قرص برای اختلال دوقطبی وجود دارد؛ که ممکن است هر کدام عوارض خاص خود را داشته باشند. با مشورت و تحت نظارت پزشک متخصص در این حوزه، می‌توانید بهتری داروی مناسب خودتان را با حداقل عوارض، دریافت کنید.