ارتباط اختلال دوقطبی و ولخرجی
در اختلال دوقطبی، ولخرجی اغلب ریشه در مکانیسمهای روانشناختی مانند کاهش کنترل تکانه (انگیزه ناگهانی برای انجام رفتار) دارد؛ که طی دورههای شیدایی فعال میگردد. طبق زیست شناسی عصبی، این رفتار با افزایش دوپامین در مغز مرتبط است؛ که حس لذت فوری را تقویت مینماید. تحقیقات اخیر، در مورد ارتباط طرحوارههای ناسازگار اولیه با تمایلات خرید شتاب زده، نشان میدهد که این الگوها در بیماران دوقطبی شایعتر میباشد.
what triggers compulsive spending in bipolar disorder
تفاوت ولخرجی دوقطبی با ولخرجی عادی یا شخصیتی
ولخرجی در بیماران دوقطبی معمولا مقطعی میباشد؛ و با تغییرات خلقی شدید همراه است. در حالی که ولخرجی عادی ممکن است فقط نتیجه عادتهای روزمره و بدون تأثیر بر سلامت روانی به حساب آید. در واقع، ولخرجی شخصیتی، اغلب پایدار و بخشی از الگوی رفتاری کلی است؛ اما در دوقطبی، این رفتار نادرست با دورههای مانیا (شیدایی) تشدید میگردد؛ و فرد میتواند به سرعت کنترل رفتارش را از دست بدهد.
آمارها نشان میدهد که حدود %70 بیماران دوقطبی در دورههای مانیا، خرید تکانشی یا هیجانی را گزارش کردهاند؛ و اغلب یکی از نشانههایی که به تشخیص بیماری بای پولار در این افراد منجر شده؛ همین خرید تکانشی با مبالغ نسبتا قابل توجه بوده است.
نشانههای ولخرجی در بیماران دو قطبی
نشانههای ولخرجی در انواع اختلال دو قطبی میتواند متنوع باشد؛ و اغلب در دورههای خلقی خاص ظاهر گردد. در ادامه، لیستی از این نشانههای کلیدی آورده شده است:
- خریدهای ناگهانی بدون نیاز واقعی
- افزایش استفاده از کارت اعتباری بدون برنامه
- سرمایه گذاری در طرحهای پرریسک مالی
- هدیه دادن بیش از حد به دیگران
- نادیده گرفتن بودجه ماهانه
- احساس هیجان غیر عادی از هزینه کردن
- پنهان کردن خریدها از خانواده
- افزایش بدهیهای بانکی
- خرید آنلاین مکرر در نیمه شب
- تمرکز بیش از حد روی تبلیغات تجاری
- احساس پشیمانی پس از هزینه
- ترکیب با رفتارهای دیگر مانند قمار
- ناتوانی در توقف خرید حتی با آگاهی
- افزایش فرکانس بازدید از فروشگاهها
- توجیه غیر منطقی برای هر خرید
- تأثیر بر خواب به دلیل فکر به هزینهها
- ترکیب با افزایش انرژی در مانیا (شیدایی)
- کاهش پس انداز شخصی
- درخواست وامهای غیر ضروری
- تأثیر منفی بر روابط به دلیل مخفی کاری
why bipolar disorder mania makes you overspend
تأثیر ولخرجی بر روابط خانوادگی و اجتماعی
ولخرجی در بیماران دوقطبی میتواند تنشهای جدی در روابط خانوادگی ایجاد نماید؛ زیرا بدهیهای انباشته اغلب منجر به بحثهای مالی گشته و اعتماد را کاهش میدهد. در روابط اجتماعی، این رفتار ممکن است باعث دوری دوستان گردد؛ به ویژه اگر فرد در دورههای شیدایی، وعدههای مالی غیر واقعی بدهد. همچنین، در ارتباط با انواع اختلال دو قطبی، بیماری بای پولار نوع اول اغلب با ولخرجی شدیدتری همراه است؛ که روابط را بیشتر تحت تأثیر قرار میدهد.
عوامل تشدید کننده ولخرجی در دوقطبی
عوامل تشدید کننده ولخرجی در بیماران دوقطبی، شامل نداشتن برنامه مالی شخصی میباشد؛ که فرد را بدون محدودیت رها میکند. مصرف الکل یا مواد محرک نیز کنترل رفتار را کاهش داده؛ و تصمیم گیری را شتاب زده میسازد.
کم خوابی و بی نظمی روزانه، که در دورههای خلقی رایج میباشد، تمرکز را مختل کرده؛ و دسترسی آسان به منابع مالی مانند کارت اعتباری یا وام، فرصتهای هزینه کردن غیر منطقی را افزایش میدهد. علاوه بر این، ارث یا دسترسی به پول نقد میتواند چرخه را به ویژه در دورههای نیمه شیدایی بدتر نماید.
پیامدهای ولخرجی کنترل نشده در دوقطبی
پیامدهای ولخرجی کنترل نشده، شامل فشار مالی و بدهکاری است؛ که میتواند به ورشکستگی منجر گردد. از دست دادن شغل یا سرمایه نیز شایع میباشد؛ زیرا تمرکز روی کار کاهش مییابد. آسیب به روابط خانوادگی و ازدواج، با افزایش درگیریها و افزایش ریسک رفتارهای پرخطر دیگر مانند قمار، از دیگر عواقب این رفتار محسوب میگردند.
راهکارهای علمی برای مدیریت ولخرجی در بیماران دو قطبی
راهکارهای علمی برای مدیریت ولخرجی در بیماران دوقطبی، شامل درمان دارویی مانند داروهای تثبیت کننده خلق و داروهای ضد روان پریشی است؛ که نوسانات خلقی را کنترل مینمایند. روان درمانی مانند CBT، مهارتهای کنترل تکانه (انگیزه ناگهانی برای انجام رفتار) را آموزش میدهد؛ از طرفی، محدودیتهای عملی مانند مسدود سازی کارت اعتباری یا تعیین سقف هزینه ماهانه، اقدامات مستقیم به شمار میآیند.
خود مراقبتی با خواب منظم، ثبت مخارج روزانه، آگاهی از محرکها و سپردن مدیریت مالی به فرد قابل اعتماد نیز از اقدامات مؤثر در این امر محسوب میگردند. به گفته روان پزشکان، معمولا وقتی افراد وارد فاز شیدایی میشوند، بیش از حد اعتماد به نفس پیدا میکنند؛ و توانایی ارزیابی عواقب اقداماتشان را از دست خواهند داد. ways to prevent overspending during mania
|
راهکار |
توضیح مختصر | مزایا |
|
درمان دارویی |
استفاده از لیتیوم یا آنتی سایکوتیکها (ضد روان پریش) |
کاهش نوسانات خلقی |
| روان درمانی CBT | تمرکز روی کنترل خرید تکانشی و ناگهانی |
بهبود تصمیم گیری در بلند مدت |
| محدودیت عملی |
تعیین سقف هزینه و مسدود سازی کارتهای اعتباری |
جلوگیری از دسترسی آسان به پول |
| خود مراقبتی | ثبت روزانه مخارج و ایجاد خواب منظم و تغذیه سالم |
افزایش آگاهی شخصی، کم کردن محرکهای فاز شیدایی |
نقش خانواده در کنترل ولخرجی بیماران بای پولار
نقش خانواده در کنترل ولخرجی، شامل حمایت افراد بیمار، بدون قضاوت کردن آنهاست؛ تا محیطی امن و قابل اعتماد ایجاد شود. اهمیت شفافیت مالی و گفتگو برای جلوگیری از مخفی کاری به ویژه در فاز مانیا، امری ضروری به حساب میآید. همچنین، بهتر است از تقابل و جر و بحث مستقیم در مورد مخارج اضافه شده به علت ولخرجی خودداری شود؛ و به جای آن، به بیماران اجازه همکاری مانند کمک کردن در برنامه ریزی بودجه، داده شود.
این حرکت، میتواند گامی موثر برای جلب اعتماد بیماران و جلوگیری از بروز مخفی کاری، هنگام بروز رفتارهای تکانشی گردد. علاوه بر آن، در ارتباط با عصبانیت در بیماران دوقطبی، خانواده میتواند با آرامش، از تشدید ولخرجی جلوگیری کند.
پیشگیری از ولخرجی در دورههای مانیا
پیشگیری از ولخرجی مانند تنظیم بودجه سالانه در دورههای مانیا با شناسایی علائم هشدار دهنده آغاز شیدایی، مانند افزایش انرژی، شروع میگردد. همچنین، ابزارهای دیجیتال مانند اپلیکیشنهای مدیریت هزینه، نظارت را برای خانواده این افراد آسان میسازند. از آنجایی که ولخرجی در این بیماران، اغلب تکانشی و غیر قابل کنترل است؛ بنابراین نمیتوان با تنبیه روانی یا حتی فیزیکی، بیماران بای پولار را از این رفتار مصون داشت؛ و با دعوا کردن، تنها مخفی کاری این بیماران افزایش پیدا میکند. این رفتار، تنها تحت تاثیر دارو و روان درمانی، قابل کنترل میشود.
ولخرجی در بیماران دوقطبی در صورت آگاهی و حمایت خانوادهها، میتواند به خوبی مدیریت شود. لذا، شناخت انواع اختلال دو قطبی و تأثیر آن بر رفتارها، کلیدی بوده؛ و باعث آگاهی از روند این اختلال میشود. در نهایت، کنترل عصبانیت در بیماران دوقطبی همراه با استراتژیهای مالی، کیفیت زندگی افراد را بهبود بخشیده؛ و گامی بزرگ در این پروسه محسوب میگردد.
یک پاسخ
عالی بود و متاسفانه درست