چه غذاهایی برای پارکینسون مفید است؟ 5 خوراکی برای پارکینسون

چه غذاهایی برای پارکینسون مفید است؟

تغذیه مناسب برای بیماران پارکینسون، فوایدی فراتر از بهبود علائم این بیماران دارد؛ در واقع، این یک استراتژی برای حمایت از مغز، کاهش التهاب و بهبود عملکرد روده است. عواملی مانند آنتی‌اکسیدان‌ها، اسیدهای چرب امگا-3، پروتئین‌های متعادل، فیبر بالا و مواد مغذی خاص مثل کوآنزیم Q10 و ویتامین‌ها، می‌توانند تفاوت چشمگیری در کیفیت زندگی مبتلایان به پارکینسون، ایجاد کنند. در ادامه، این عوامل را با جزئیات بررسی می‌کنیم تا بدانید چگونه بشقاب غذای خود را به یک ابزار درمانی تبدیل کنید. ^{Parkinson’s Diet: Foods to Eat and Foods to Avoid}

غذاهای سرشار از آنتی‌اکسیدان (برای مقابله با استرس اکسیداتیو)

آنتی ‌اکسیدان‌ها سپر دفاعی بدن در برابر استرس اکسیداتیو هستند؛ که در پارکینسون نقش مهمی در آسیب به سلول‌های عصبی دارد. میوه‌هایی مثل توت‌ها اعم از بلوبری، تمشک و انگور، به‌ ویژه به دلیل داشتن رزوراترول، می‌توانند از نورون‌ها محافظت کنند. سبزیجات برگ‌ سبز تیره مانند اسفناج و کلم‌ پیچ، سرشار از فولات و ویتامین C، به کاهش التهاب کمک می‌کنند. ^{A Complete Parkinson’s Diet Guide – parkinsonfoundation.org}

چای سبز نیز به دلیل داشتن پلی ‌فنول‌ها، گزینه‌ای عالی برای این بیماران است؛ طبق مطالعه‌ای در سال 2021 در Journal of Nutritional Biochemistry، مصرف منظم آنتی‌ اکسیدان‌ها، می‌تواند پیشرفت علائم پارکینسون را کندتر کند. یکی از بیماران ما، که روزانه یک فنجان چای سبز و یک واحد توت به رژیمش اضافه کرد؛ بعد از سه ماه گزارش داد که احساس سبکی و تمرکز بهتری دارد.

منابع غذایی حاوی اسیدهای چرب امگا-3

اسیدهای چرب امگا-3، که در ماهی‌های چرب مثل سالمون و ساردین یافت می‌شوند، برای سلامت مغز ضروری‌اند؛ این چربی‌های مفید التهاب را کاهش می‌دهند و از محور عصبیِ روده‌ای مغزی، حمایت می‌کنند. طبق تحقیقات اخیر، این محور در پارکینسون نیز، نقش دارد. گردو و تخم کتان هم، از منابع گیاهی عالی امگا-3 هستند.

دکتر مایکل اوکون، متخصص مغز و اعصاب در دانشگاه جانز هاپکینز، می‌گوید: «امگا-3 مانند روغن برای موتور مغز عمل می‌کند؛ بدون آن، حرکت نورون‌ها کند می‌شود». در کلینیک اغلب به بیماران توصیه می‌کنیم تقریبا هفته‌ای دو بار، ماهی سالمون کبابی یا یک قاشق تخم کتان آسیاب‌ شده در اسموتی، مصرف کنند. مثلا اکثر افراد پس از افزودن تخم کتان به ماست، بهبود قابل ‌توجهی در لرزش‌های خفیف خود گزارش می‌کنند.

منابع پروتئین سبک و متعادل

پروتئین برای حفظ قدرت عضلانی در بیماران پارکینسون حیاتی است؛ اما زمان‌ بندی مصرف آن، به‌ ویژه برای کسانی که لوودوپا مصرف می‌کنند، اهمیت دارد. پروتئین می‌تواند در جذب لوودوپا، تداخل ایجاد کند؛ بنابراین بهتر است پروتئین در وعده‌های سبک و در زمان‌های دور از دارو مصرف شود. پروتئین‌های گیاهی مثل عدس و لوبیا نسبت به منابع حیوانی مثل گوشت قرمز، هضم راحت‌تری دارند؛ و فشار کمتری به سیستم گوارش وارد می‌کنند. طبق مطالعه‌ای در سال 2022 در Parkinson’s Disease Journal، رژیم‌های کم‌ پروتئین در طول روز و مصرف پروتئین در وعده شام، اثربخشی لوودوپا را تا 30% افزایش می‌دهد.

اکثرا به بیمارانی که به دنبال راه های درمان پارکینسون در خانه هستند، توصیه می‌کنیم وعده‌های پروتئینی را حداقل یک ساعت قبل یا دو ساعت بعد از مصرف لوودوپا، قرار دهند تا از تداخل دارویی غذایی، جلوگیری شود. همچنین بهتر است غذا را در وعده‌های کوچک و مکرر بخورن؛د تا فشار کمتری به معده وارد شود.

غذاهای حاوی فیبر بالا

یبوست یکی از شایع‌ترین مشکلات در پارکینسون است؛ و فیبر بالا، می‌تواند این مشکل را تسکین دهد؛ حبوبات، سبزیجات مثل بروکلی و غلات کامل مانند جو دوسر، بهترین منابع فیبر هستند؛ که به سلامت محور روده‌ای مغزی هم کمک می‌کنند. طبق آمار Movement Disorders در سال 2020، حدود 70% بیماران پارکینسون، با یبوست دست ‌و پنجه نرم می‌کنند.

افزودن یک کاسه جو دوسر در کنار میوه به صبحانه، یا یک بشقاب سالاد عدس برای ناهار، می‌تواند حرکت روده را بهبود بخشد؛ یکی از بیماران ما که سال‌ها با یبوست درگیر بود، پس از افزودن غلات کامل به رژیمش، دفع روان‌تری را تجربه کرد. البته نکته کلیدی این است که فیبر را به ‌تدریج به رژیم غذایی خود اضافه کنید؛ و همراه آن آب کافی بنوشید.

غذاهای حاوی کوآنزیم Q10، ویتامین‌های D، E و B12

کوآنزیم Q10 و ویتامین‌های D، E و B12 برای سلامت عصبی حیاتی‌اند. کوآنزیم Q10، که در اسفناج و ماهی یافت می‌شود؛ به تولید انرژی در سلول‌های عصبی کمک می‌کند. ویتامین D موجود در ماهی و نور خورشید و ویتامین E موجود در مغزها و دانه‌ها، از سلول‌های عصبی مغز، محافظت می‌کنند. ویتامین B12 موجود در تخم ‌مرغ و لبنیات نیز، به بهبود عملکرد عصبی کمک می‌کند.

مطالعه‌ای در سال 2023 در Journal of Clinical Neurology نشان داد که کمبود ویتامین D در 60% بیماران پارکینسون شایع است. مصرف مکمل ویتامینD ، می‌تواند لرزش را کاهش دهد. اغلب به بیماران توصیه می‌کنیم اسفناج را به سالادشان اضافه کنند و هفته‌ای حداقل یک ‌بار، تخم ‌مرغ آب‌ پز بخورند. یکی از بیماران کلینیک هم که کمبود ویتامین B12 داشت؛ پس از مصرف منظم لبنیات، بهبود قابل ‌توجهی در خستگی‌اش گزارش کرد.

چه زمانی مصرف مکمل‌های غذایی توصیه می‌شود؟

مکمل‌ها می‌توانند در مواردی که رژیم غذایی به ‌تنهایی نیازهای بدن را تأمین نمی‌کند؛ مفید باشند. برای مثال، مکمل‌های کوآنزیم Q10، ویتامین D یا B12 ممکن است برای برخی بیماران زیر نظر پزشک یا متخصص تغذیه، تجویز شود. طبق مطالعه‌ای در سال 2020، مکمل ویتامین D در بیماران به پارکینسون با کمبود این ویتامین، تعادلشان را تا 25% بهبود داد.

با این حال، مصرف خودسرانه مکمل‌ها، به ‌ویژه به دلیل احتمال تداخل با داروها، می‌تواند خطرناک باشد؛ علاوه بر مصرف مکمل‌ها که نیاز به تجویز پزشک دارد؛ گاهی نمی‌دانید که چه غذاهایی برای پارکینسون ضرر دارد؟ پس بهتر است برای تهیه یک رژیم غذایی متعادل و مفید، حتما به متخصصین تغذیه مراجعه نمایید.

نقش آب و هیدراتاسیون در کنترل علائم پارکینسون

هیدراتاسیون کافی برای بیماران پارکینسون حیاتی است؛ زیرا کم‌ آبی می‌تواند خستگی، یبوست و حتی لرزش را تشدید کند. نوشیدن 8 تا 10 لیوان آب در روز، به ‌ویژه همراه با فیبر، به بهبود عملکرد روده کمک می‌کند. نوشیدنی‌هایی مثل چای سبز یا آب ‌میوه‌های طبیعی بدون شکر نیز گزینه‌های خوبی هستند. ^{Hydration – Parkinson’s Australia}

یکی از بیماران ما که عادت به نوشیدن آب نداشت؛ پس از افزودن یک بطری آب با برش لیمو به روال روزانه‌اش، گفت: «انگار بدنم روان‌تر کار می‌کند». برای تنوع، می‌توانید آب را با چند برگ نعنا یا یک برش خیار طعم‌ دار کنید. البته سعی کنید از نوشیدنی‌های کافئین ‌دار، گاز دار و شیرین‌ شده بپرهیزید؛ زیرا می‌توانند کم ‌آبی را تشدید کنند.

در کنار تغذیه مناسب و نوشیدن آب کافی، برخی افراد به روش‌های سنتی مانند حجامت و پارکینسون نیز توجه دارند تا روند کنترل علائم را تکمیل کنند. انتخاب یک رژیم متعادل و سبک زندگی سالم، می‌تواند کیفیت زندگی را به‌طور چشم‌گیری بهبود دهد.