علائم دوقطبی | علائم اختلال دو قطبی

علائم فاز شیدایی (مانیا) در اختلال دوقطبی

فاز شیدایی در اختلال دوقطبی با افزایش غیر عادی انرژی، رفتارهای پرخطر و تغییرات چشمگیر در خلق‌ و خو مشخص می‌گردد. این دوره‌ها می‌توانند چند روز تا چند هفته به طول انجامند؛ به خاطر همین، اغلب با چالش‌های اجتماعی و شغلی همراه هستند. علائم دوقطبی در این فاز شامل افزایش غیر طبیعی انرژی، سرخوشی یا تحریک‌ پذیری شدید، پرگویی، کاهش نیاز به خواب، افکار پرشتاب، رفتارهای تکانشی و خود بزرگ ‌بینی است؛ که در ادامه به تفصیل بررسی خواهند شد. ^{Symptoms of Mania in Bipolar Disorder}

افزایش غیر طبیعی انرژی و فعالیت

افزایش انرژی در فاز شیدایی، فراتر از پرانرژی بودن معمولی می‌باشد؛ این افراد ممکن است ساعت‌ها بدون احساس خستگی فعالیت کنند! پروژه‌های متعددی را آغاز نمایند یا به ‌طور غیر معمول اجتماعی شوند. برای تمایز این حالت از پرانرژی بودن عادی، باید به شدت و تداوم آن توجه کرد. اگر این انرژی به اختلال در عملکرد روزمره منجر شود؛ نشانه‌ای از نشانه‌ های اختلال دو قطبی می‌باشد. این علامت می‌تواند خواب را مختل نماید؛ بهره‌ وری را به دلیل پراکندگی کاهش دهد؛ و روابط را به دلیل رفتارهای غیر قابل پیش ‌بینی، تحت تأثیر قرار بدهد.

احساس سرخوشی یا تحریک‌ پذیری شدید

سرخوشی در فاز شیدایی با خوشحالی معمولی بسیار متفاوت است. این حالت اغلب غیر منطقی و بیش از حد بروز می‌نماید. به گفته روان پزشکان، سرخوشی بیمارگونه در اختلال دوقطبی، معمولا با احساس بی‌نیازی به محدودیت‌ها همراه می‌باشد. این هیجان می‌تواند به تحریک ‌پذیری شدید تبدیل شود؛ به ‌ویژه اگر دیگران با رفتار فرد همراهی نکنند. این علامت اغلب به تصمیم ‌گیری‌های غیر منطقی منجر خواهد شد؛ مانند ترک ناگهانی شغل یا سرمایه‌ گذاری‌های غیر عقلانی، که از علائم اختلال دو قطبی محسوب می‌شوند؛ و نیاز به توجه فوری دارند.

پرگویی یا نیاز به صحبت مداوم

در فاز شیدایی، افراد ممکن است بدون وقفه صحبت کنند؛ و کنترل کلامی خود را از دست بدهند. این پرگویی ناشی از افزایش فعالیت مغزی و تحریک ‌پذیری عصبی می‌باشد؛ که در مطالعات و پژوهش‌ها گزارش شده است. این رفتار معمولا با تغییر سریع موضوعات همراه است؛ و شنونده را سردرگم می‌کند. این ویژگی از علائم اختلال دوقطبی محسوب می‌شود؛ که می‌تواند روابط اجتماعی را مختل نماید. در این حالت، فرد مدام از این شاخه به آن شاخه می‌پرد و بدون اینکه صحبتش را به سرانجام برساند؛ وارد موضوعات دیگر می‌شود.

کاهش نیاز به خواب بدون احساس خستگی

یکی از بارزترین نشانه‌ های اختلال دو قطبی، کاهش نیاز به خواب در فاز شیدایی (مانیا) می‌باشد. افراد ممکن است تنها دو تا سه ساعت بخوابند؛ ولی همچنان پرانرژی باشند. این حالت با اختلالات ریتم شبانه ‌روزی مرتبط است. برخلاف بی‌خوابی ناشی از استرس که با خستگی همراه است؛ در اینجا فرد احساس سرزندگی می‌کند. برای مثال، بیماری که تا صبح بیدار می‌ماند و پروژه‌های خلاقانه انجام می‌دهد، بدون اینکه احساس خستگی کند؛ نیاز به ارزیابی تخصصی دارد.

افکار پرشتاب و پرش ذهن

افکار پرشتاب به حالتی اشاره دارد، که ذهن به ‌سرعت از ایده‌ای به ایده دیگر می‌پرد و کنترل آن برای فرد دشوار می‌باشد. این نشانه در فاز شیدایی می‌تواند تمرکز را مختل نماید. مطالعات نشان داد که این علامت با افزایش فعالیت در قشر پیش ‌پیشانی مغز مرتبط است. در این حالت، افکار فرد نا منسجم شده و ایده های خلاقانه و گاهی حتی خطرناک، در ذهن فرد جولان می‌دهند.

رفتارهای پرخطر و تصمیم‌های تکانشی

رفتارهای پرخطر مانند ولخرجی، روابط جنسی پرخطر یا رانندگی بی ‌ملاحظه، از دیگر علائم دوقطبی در فاز شیدایی محسوب می‌شوند. این رفتارها برای اطرافیان هشداردهنده‌اند؛ زیرا می‌توانند به مشکلات مالی یا اجتماعی منجر شوند. روان پزشکان می‌گویند رفتارهای تکانشی در فاز شیدایی، اغلب به دلیل کاهش قضاوت منطقی رخ می‌دهند؛ و نیاز به مداخله فوری دارند.

خود بزرگ‌ بینی یا احساس توانایی‌های ماورایی

خود بزرگ ‌بینی در فاز شیدایی، می‌تواند از اعتماد به نفس بالا تا توهم قدرت متغیر باشد. فرد ممکن است معتقد باشد توانایی‌های خارق‌ العاده‌ای مانند حل مشکلات جهانی را دارد. این علامت خطرناک می‌باشد؛ زیرا می‌تواند به تصمیم ‌گیری‌های غیر واقعی منجر شود. این ویژگی از نشانه‌های اختلال دو قطبی است؛ و می‌تواند در ادامه به انزوای اجتماعی نیز منجر شود؛ چون در این حالت، فرد خیلی زود توسط جامعه اطرافش طرد می‌گردد.

علائم فاز افسردگی در اختلال دوقطبی

فاز افسردگی در اختلال دوقطبی با کاهش شدید انرژی، خلق پایین و افکار منفی مشخص می‌شود. این دوره‌ها می‌توانند زندگی روزمره را مختل نمایند؛ و نیاز به توجه فوری دارند. علائم اختلال دو قطبی در این فاز شامل خلق پایین، از دست دادن علاقه، خستگی شدید، اختلال در تمرکز، احساس بی ‌ارزشی، تغییرات در خواب و اشتها و افکار خودکشی هستند؛ که در ادامه مورد بررسی قرار می‌گیرند. ^{How to Handle Bipolar Depression}

خلق پایین یا احساس غم عمیق

خلق پایین در اختلال دوقطبی عمیق‌تر و پایدارتر از غم معمولی می‌باشد؛ برخلاف افسردگی معمول، این حالت ممکن است به ‌صورت نوسانی با دوره‌های شیدایی یا نیمه شیدایی (هیپومانیا) ترکیب گردد. برای مثال، فردی ممکن است یک هفته غمگین باشد؛ و هفته بعد به‌ طور ناگهانی پرانرژی شود. این نوسانات، که از علائم دوقطبی به شمار می‌آیند، تشخیص را پیچیده می‌کنند. مطالعات حاکی از آن است که این نوسانات با عدم تعادل سروتونین مرتبط می‌‌باشند.

از دست دادن علاقه به فعالیت‌های لذت‌ بخش

ناتوانی در لذت بردن از فعالیت‌های دلپذیر، از نشانه‌های اختلال دو قطبی در فاز افسردگی است؛ این علامت کیفیت زندگی را به شدت کاهش می‌دهد. تجارب نشان می‌دهند که بیماران اغلب از این حالت به‌ عنوان «حس پوچی» یاد می‌کنند؛ که می‌تواند روابط و عملکرد شغلی را مختل نماید.

خستگی شدید و کاهش انرژی حتی پس از استراحت کافی

خستگی در فاز افسردگی، حتی پس از خواب کافی نیز ادامه دارد؛ و مانع انجام کارهای روزمره می‌شود. این علامت، با کاهش متابولیسم مغزی مرتبط است. این خستگی، به ‌ویژه در محیط‌های کاری پر فشار، می‌تواند به انزوای اجتماعی و کاهش بهره‌ وری منجر شود. در این دوره، افکار خودکشی بسیار شدت یافته و ممکن است جان فرد را به خطر بیندازد.

اختلال در تمرکز و تصمیم‌ گیری

افسردگی در اختلال دوقطبی تمرکز و تصمیم ‌گیری را مختل می‌نماید. این اختلال شناختی، می‌تواند به اشتباهاتی مانند فراموش کردن قرارها منجر شود. مطالعات نشان داد که این علامت با کاهش فعالیت در نواحی شناختی مغز مرتبط می‌باشد. با اختلال در تصمیم گیری در زمان افسردگی، فرد نمی‌تواند در زمینه‌های مختلف زندگی در لحظه تصیم درست را بگیرد؛ و در آینده به مشکلات زیادی برمی‌خورد.

احساس بی ‌ارزشی، گناه یا ناامیدی

احساس بی ‌ارزشی در فاز افسردگی، می‌تواند به خود انتقادی شدیدی منجر شود. برای مثال، بیماران ممکن است خود را به دلیل اشتباهات کوچک سرزنش کنند؛ یا معتقد باشند هیچ ارزشی برای دیگران ندارند. این نشانه، خطر افکار خودکشی را در فرد تقویت می‌نماید. به گفته روان پزشکان، احساس گناه غیر منطقی در بیماران دوقطبی، می‌تواند به چرخه‌ای از افکار منفی منجر شود که نیاز به مداخله فوری دارد.

تغییرات در خواب

تغییرات خواب، مانند بی‌ خوابی یا خواب بیش از حد، از علائم اختلال دو قطبی به شمار می‌آیند. این تغییرات در تشخیص حیاتی‌اند؛ زیرا الگوهای خواب می‌توانند شدت فاز افسردگی را آشکار سازند. توجه به این الگوها، به ‌ویژه در ترکیب با سایر علائم، می‌تواند به تشخیص دقیق‌تر بیماری کمک قابل توجهی نماید.

تغییرات اشتها و وزن

تغییرات اشتها، مانند پرخوری عصبی یا بی‌ اشتهایی، از علائم دوقطبی می‌باشند؛ که می‌توانند به مشکلات جسمی مانند دیابت یا سوء تغذیه منجر گردند. این تغییرات کیفیت زندگی را کاهش می‌دهد و نیاز به مدیریت تغذیه‌ای دارد. برخی بیماران بای پولار در فاز افسردگی، به اعتصاب غذایی دست می‌زنند؛ و ممکن است حتی تا چند روز، هیچگونه غذایی مصرف نکنند.

افکار مرگ یا خودکشی

افکار خودکشی از خطرناک‌ترین نشانه‌های اختلال دو قطبی محسوب می‌شوند که نیاز به مداخله فوری دارند. عوامل خطر که می‌توانند علت بیماری دو قطبی نیز باشند، شامل شدت افسردگی، سابقه خانوادگی و سوء مصرف مواد می باشند. نشانه‌های هشدار شامل صحبت درباره مرگ، شروع به حلالیت گرفتن از نزدیکان یا حتی افرادی دورتر، انزوای شدید، یا شروع به جستجو کردن روش های خودکشی در اینترنت هستند. بنابراین، در صورت مشاهده این علائم، فورا با یک روان پزشک تماس بگیرید.

علائم فاز مختلط در اختلال دوقطبی

فاز مختلط، که ترکیبی از علائم دوقطبی در حالت شیدایی و افسردگی است؛ یکی از خطرناک‌ترین حالت‌ها محسوب می‌شود. فرد ممکن است همزمان بی ‌قرار و افسرده باشد؛ مانند بیماری که نمی‌تواند بخوابد اما احساس نا امیدی عمیقی دارد. این حالت خطر خودکشی را بسیار افزایش می‌دهد؛ زیرا فرد هم افکار خودکشی را دارد؛ و هم انرژی انجامش را!

مقایسه علائم فازهای مختلف اختلال دوقطبی در یک نگاه

فاز	علائم کلیدی	تأثیر بر زندگی روزمره
شیدایی	افزایش انرژی، پرگویی، رفتارهای پرخطر	اختلال در خواب، تصمیم ‌گیری‌های غیر منطقی، مشکلات اجتماعی
افسردگی	خلق پایین، خستگی، افکار خودکشی	کاهش بهره ‌وری، انزوای اجتماعی، مشکلات جسمی
مختلط	بی ‌قراری همراه با افسردگی	خطر بالای خودکشی، سردرگمی شدید

علائم دوقطبی، از شیدایی پرشور تا افسردگی عمیق، می‌توانند زندگی فرد را به شدت تحت تأثیر قرار دهند. شناسایی نشانه ‌های اختلال دو قطبی، مانند تغییرات خواب، رفتارهای تکانشی یا افکار خودکشی، اولین گام برای مدیریت این بیماری به شمار می‌رود. با آگاهی از علائم اختلال دو قطبی و مراجعه به متخصص، می‌توانید کیفیت زندگی خود یا عزیزانتان را بهبود دهید.