خوراکیهایی که میتوانند میگرن را تشدید کنند
برخی مواد غذایی به دلیل ترکیبات شیمیایی یا اثراتی که بر بدن دارند؛ میتوانند محرک میگرن باشند؛ غذاهای فرآوریشده و کنسروی، مانند سوسیس و کالباس، به دلیل داشتن نیتراتها و مواد نگهدارنده، ممکن است باعث تحریک سیستم عصبی شوند. پنیرهای کهنه مانند پارمژان و چدار، به دلیل دارا بودن تیرامین و همچنین شکلات و آجیلها در برخی افراد، میتوانند سردردهای میگرنی را شعلهور کنند. مثلا یکی از بیمارانم که سالها با میگرن مزمن دستوپنجه نرم میکرد؛ متوجه شد که مصرف شکلات تلخ در بعدازظهرها، به طور مکرر باعث حملات میگرنی او میشود.
در برخی افراد، یک فنجان قهوه میتواند به تسکین سردرد کمک کند؛ اما مصرف بیشازحد یا قطع ناگهانی آن، ممکن است میگرن را تحریک نماید. الکل، به ویژه شراب قرمز، به دلیل داشتن سولفیتها و هیستامینها، از دیگر محرکهای رایج است. مطالعهای در سال 2021 توسط دکتر سارا جانسون از دانشگاه هاروارد نشان داد که 35% از مبتلایان به میگرن، پس از مصرف الکل و شراب قرمز، دچار حملات شدید میشوند.
مواد افزودنی مانند مونو سدیم گلوتامات (MSG)، که در غذاهای آماده و فستفودها یافت میشود؛ و آسپارتام موجود در نوشیدنیهای بدون قند، نیز میتوانند به عنوان محرک عمل کنند. بهتر است قبل از مصرف این مواد، برچسب محصولات را با دقت بررسی کنید. 9 Foods That Trigger Migraines
سبک زندگی و عادتهای روزمره که باعث بدتر شدن میگرن میشوند
عادات روزانهای که به نظر ساده میآیند؛ میتوانند تأثیر عمیقی بر میگرن داشته باشند! خواب ناکافی یا بیشازحد، یکی از مهمترین عادات تشدید کننده میگرن است. مثلا یکی از بیماران ما با تنظیم ساعت خواب خود از 4 ساعت به 7 ساعت در شب، توانست دفعات حملات میگرنیاش را به میزان زیادی کاهش دهد. گرسنگی یا پرخوری نیز میتواند تعادل شیمیایی مغز را مختل کند. کم آبی بدن، یکی دیگر از عوامل کلیدی است؛ حتی کاهش 2% از آب بدن، میتواند باعث انقباض رگهای خونی و تحریک میگرن شود.
بینظمی در وعدههای غذایی نیز از عوامل خطرناک است. مطالعهای در سال 2023 نشان داد که 42% از بیماران میگرنی که وعدههای غذایی خود را نامنظم مصرف میکردند؛ حملات مکررتری را تجربه کردند. برای پیشگیری، بهتر است وعدههای غذایی را در زمانهای مشخص و با حجم متعادل مصرف کنید. مثلا خوردن یک صبحانه سبک اما مغذی در ساعت مشخص هر روز، میتواند به تثبیت سطح قند خون و کاهش احتمال حملات کمک کند. 30 headache triggers and how to avoid them | Evergreen Life
عوامل محیطی و تحریکات حسی تشدیدکننده میگرن
محیط اطراف ما میتواند نقش مهمی در بروز میگرن داشته باشد؛ نورهای چشمکزن، مانند نورهای فلورسنت یا نمایشگرهای دیجیتال، از محرکهای شایع هستند. صداهای بلند و ناگهانی، مانند صدای ترافیک یا موسیقی بلند، نیز میتوانند سیستم عصبی را بیشازحد تحریک کنند. بوهای تند، مانند عطرهای قوی، دود سیگار یا مواد شوینده، از دیگر عوامل محیطی هستند؛ که ممکن است میگرن را شعلهور کنند.
یکی از بیماران ما میگفت که هر بار در معرض بوی عطر یا ادکلن قرار میگیرد؛ ظرف چند ساعت دچار سردرد شدید میشود. برای کاهش اثرات این عوامل، استفاده از عینکهای فیلتردار در برابر نور چشمک زن یا دوری از محیطهای پر سر و صدا، میتواند مفید باشد.
استرس و شرایط روانی چطور روی میگرن تأثیر میگذارند؟
استرس، مانند کلیدی است که قفل حملات میگرنی را باز میکند. هورمون کورتیزول، که در شرایط استرسزا ترشح میشود؛ میتواند تعادل شیمیایی مغز را به هم بزند و باعث تحریک میگرن شود. اضطراب و افسردگی نیز با افزایش حساسیت سیستم عصبی، خطر حملات را بالا میبرند. به گفته دکتر رابرت شاپیرو، متخصص مغز و اعصاب در دانشگاه ورمونت، «استرس مزمن میتواند آستانه تحمل مغز را کاهش دهد و میگرن را به یک چرخه معیوب تبدیل کند».
مدیریت استرس از طریق تکنیکهایی مانند مدیتیشن، یوگا یا حتی پیاده روی ساده، میتواند تأثیر چشمگیری داشته باشد. برای مثال، بیمارانی که حداقل 10 دقیقه در روز به فعالیتهای آرامبخش برای میگرن مثل تمرینات تنفس عمیق و ورزشهای هوازی سبک میپردازند؛ میتوانند تعداد حملات میگرنی خود را کاهش دهد. مطالعهای در سال 2022 توسط دکتر لورا هریسون نشان داد که 60% از بیماران با انجام منظم تکنیکهای مدیریت استرس، بهبود قابلتوجهی در علائم خود تجربه کردند.
داروهایی که ممکن است باعث حمله میگرنی شوند
برخی داروها، حتی آنهایی که برای درمان بیماریهای دیگر تجویز میشوند؛ میتوانند میگرن را تحریک کنند. داروهای هورمونی، مانند قرصهای ضدبارداری، به دلیل تغییرات در سطح استروژن، ممکن است حملات را تشدید کنند. داروی نیتروگلیسیرین و سایر داروهای گشاد کننده عروقی، که برای بیماران قلبی استفاده میشوند، نیز میتوانند باعث انبساط رگهای خونی و در نتیجه تحریک میگرن شوند.
قطع ناگهانی برخی داروها، مانند داروهای ضدافسردگی یا کافئیندار هم میتواند محرک باشد. مطالعهای در سال 2024 توسط دکتر جنیفر راسل از دانشگاه استنفورد نشان داد که 25% از بیماران میگرنی که داروهای هورمونی را بهصورت ناگهانی قطع کردند؛ دچار حملات شدید شدند. Medication overuse headache | Great Ormond Street Hospital
تغییرات هورمونی و نقش آنها در میگرن (ویژه زنان)
نوسانات هورمونی بهویژه در زنان، یکی از مهمترین محرکهای میگرن است. میگرن قاعدگی، که معمولا چند روز قبل یا در طول قاعدگی رخ میدهد؛ به دلیل کاهش ناگهانی سطح استروژن ایجاد میشود. بارداری، شیردهی و یائسگی نیز میتوانند الگوهای میگرن را تغییر دهند. به عنوان مثال، برخی از بیماران در دوران بارداری، بهبود قابلتوجهی در علائم خود گزارش میکنند؛ در حالی که برخی دیگر، پس از یائسگی با تشدید علائم مواجه شدند.
نقش عادات دیجیتالی و تکنولوژی در تشدید میگرن
استفاده طولانی مدت از موبایل و کامپیوتر، بهویژه در شب، میتواند میگرن را تشدید کند. نور آبی موبایل و نمایشگرها با مختل کردن چرخه خواب و افزایش فشار بر سیستم عصبی، یکی از محرکهای اصلی است. مطالعهای در سال 2022 توسط دکتر مارک تامپسون از دانشگاه MIT نشان داد که قرار گرفتن بیش از 3 ساعت در روز در معرض نور آبی، خطر حملات میگرنی را تا 30% افزایش میدهد.
در فرایند درمان میگرن، برای کاهش اثرات منفی ابزارهای دیجیتال، استفاده از فیلترهای نور آبی، تنظیم نور صفحهنمایش و استراحتهای منظم توصیه میشود. در ادامه، چند راهکار کاربردی برای کاهش تأثیرات نور آبی ارائه شده است. The role of digital device use on the risk of migraine
- استفاده از عینکهای فیلتردار: کاهش تأثیر نور آبی موبایل و نمایشگرها بر مغز.
- تنظیم نور صفحه نمایش: کاهش روشنایی صفحه در شب برای جلوگیری از تحریک سیستم عصبی.
- محدود کردن زمان استفاده از دستگاهها: کمتر از 2 ساعت استفاده در شب برای بهبود کیفیت خواب.
شناخت خوراکیهای مضر برای میگرن، مانند الکل و مواد افزودنی، در کنار اصلاح عادات تشدیدکننده میگرن، مانند خواب نامنظم و کمآبی بدن، اولین گام برای کنترل این بیماری است. عوامل محیطی مانند نور چشمکزن، استرس و حتی داروهایی مانند داروی نیتروگلیسیرین نیز میتوانند تأثیرات منفی داشته باشند. با آگاهی از این محرکها و ایجاد تغییرات هدفمند در سبک زندگی، میتوانید دفعات و شدت حملات میگرنی را کاهش دهید. شناخت دقیق محرکهای شخصی شما، از طریق یادداشت برداری روزانه و مشورت با متخصص مغز و اعصاب، میتواند به مدیریت بهتر میگرن و بهبود کیفیت زندگیتان کمک کند.
